الشيخ السبحاني

40

قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى)

نكات پنج گانه 1 . « . . . تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَالَّذى أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ الْحَقُّ وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لايؤمِنونَ ؛ اين است آيه‌هاى كتاب « 1 » ، و همهء آن‌چه از طرف پروردگارت بر تو نازل گرديده ، حق و استوار است ، ولى بيشتر مردم به آن باور ندارند » .

--> ( 1 ) . منظور از « كتاب » در اين آيه ، قرآن است و « الف و لام » اشاره به معهود بودن آن است ؛ يعنى اين‌آيات ، كتاب معهود است كه در انجيل و تورات به نزول آن نويد داده شده است و يا آيات آن ، كتابى است كه پيامبر اسلام مدعى نزول آن مىباشد و روى همين دو جهت ، لفظ « كتاب » ، به صورت معرفه « الكتاب » آورده شده است و مفاد آيه اين است : آن‌چه در اين سوره بيان شده از آيات آن كتاب با عظمت است . سپس براى اين‌كه دربارهء آيه‌هاى سوره‌هاى ديگر ، تصور ديگرى نشود ، با جملهء « وَالَّذى أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ » هر نوع احتمال تبعيض در عظمت را نفى نموده و همگى را حق و ثابت خوانده است . گواه بر اين‌كه منظور از كتاب ، قرآن است ، همان آيات مشابهى است كه همهء مفسران آن را بر قرآن تطبيق نموده‌اند ؛ مانند آيه‌هاى « الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ » - يونس ( 10 ) آيهء 1 . « الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبين » - يوسف ( 12 ) آيهء 1 . « طسم تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبين » - قصص ( 28 ) آيهء 1 - 2 . و در برخى از تفاسير مانند ( الميزان ، ج 11 ، ص 314 ) نظر داده‌اند كه ممكن است مقصود از « الكتاب » كتاب آفرينش و نسخهء هستى باشد ، به گواه اين‌كه در آيهء دوم ، از اسرار و رموز هستى بحث شده و منظور از جملهء « والّذى أُنْزِلَ إلَيْكَ مِنْ ربِّكَ الْحقُّ » همان كتاب تشريعى است و قرآن ؛ و اين نظر در الميزان تا حدى ستوده شده است .